Techlosure 
2023’te gökbilimciler, Dünya’dan yaklaşık 750 milyon ışık yılı uzaklıkta “SN 2023zkd” adını verdikleri bir süpernova patlaması kaydetti. İlk etapta sıradan bir süpernova izlenimi verse de, altı ay sonra yıldızın beklenmedik biçimde yeniden parlaması dikkat çekti.
ALIŞILAGELMİŞİN DIŞINDA: İKİNCİ PARLAMA
Çoğu süpernova tek bir patlamayla ömrünü sonlandırırken SN 2023zkd, 240 gün sonra ikinci kez parlama gösterdi. Araştırmacılar bu nadir olayın, yıldızın etrafına saçtığı madde bulutuyla etkileşimi sonucu gerçekleştiğini belirtiyorlar.
KARA DELİKLE YIKICI DANS
NSF Yapay Zeka ve Temel Etkileşimler Enstitüsü’nden Alexander Gagliano’ya göre, SN 2023zkd’nin sıra dışı davranışı, ölüme yaklaşan yıldız ile yakın yörüngede dönen bir kara deliğin etkileşimine dayanıyor. Gagliano, bu kadar şiddetli bir karışımın bir yıldızı patlatabileceğine dair en somut kanıtı sunduklarını vurguladı.
İkili sistemin temel bileşenleri şunlar:
- Ölmekte olan büyük kütleli bir yıldız
- Dar yörüngede dönen kara delik
- Yerçekimi stresiyle yıldızdan uzaklaşan madde
Bu süreç, ilk parlama sonrasında çevreye yayılan gaz bulutunun kara delik etkisiyle yeniden ısıtılması ve ikinci parlama olarak gözlemlenmesiyle sonuçlandı.
DOĞAL BİR LABORATUVAR: JETLER VE SICAK GAZ
Bologna Üniversitesi’nden Myriam Gitti, “Jetler o kadar genç ve küçük ki çevrelerindeki sıcak gazı uzaklaştırmaya vakit bulamadılar. Bu, kara deliklerin komşu yıldızları nasıl biçimlendirdiğini incelemek için mükemmel bir laboratuvar sunuyor” dedi.
YILDIZ EVRİMİ VE KARA DELİK ETKİLEŞİMLERİ İÇİN YENİ UFUKLAR
SN 2023zkd, yıldızların yaşam döngüsünü ve kara deliklerle etkileşim süreçlerini anlık olarak izlemeye olanak tanıyor. Bu keşif, yıldız ölümü ve sonrasındaki dinamik olayları anlamamızda önemli bir adım teşkil ediyor.
ARAŞTIRMA YAYIN DETAYLARI
Çalışmanın tam metni The Astrophysical Journal’da yayımlanacak; ön baskısı ise arXiv üzerinden erişime açıldı.
About the Author
