Techlosure 
Bilim insanları, 23 Kasım 2023’te saat 15:00 sularında LIGO’nun Washington ve Louisiana istasyonlarında aynı anda kaydedilen kütleçekim dalgalarıyla evrenin uzak bir bölgesindeki dev bir kara delik çarpışmasını gözlemledi. Bu sinyal yalnızca bir saliselik bir süreyle algılandı ve birleşen kara deliklerin “çınlama” (ringdown) evresini yakaladı. LIGO araştırmacıları, bu tespiti şimdiye kadar kaydedilen en şiddetli ama Dünya’ya ulaştığında en zayıf sinyal olarak nitelendiriyor.
ÇARPIŞMANIN ÖZELLİKLERİ
- Tarih ve Saat: 23 Kasım 2023, 15:00
- Gözlem Noktaları: LIGO–Washington ve LIGO–Louisiana
- Sinyal Süresi: Yaklaşık 1 salise
- Evre: Çınlama (ringdown)
- Uzaklık: 10 milyar ışık yılı
OLAĞANDIŞI KARA DELİK KÜTLELERİ VE DÖNME HIZLARI
Analizler, çarpışmaya karışan iki kara deliğin kütlelerinin Güneş’in 103 ve 137 katı; her birinin ise Dünya’ya kıyasla 400 000 kat daha hızlı döndüğünü gösterdi. Bu aralık, kara delik oluşum modellerinde beklenmeyen bir bölgeyi işaret ediyor.
- Birinci kara delik: 103 Güneş kütlesi
- İkinci kara delik: 137 Güneş kütlesi
- Birleşme sonrası yeni kara delik: 265 Güneş kütlesi
Bu büyüklükler, daha önce gerçekleşmiş birleşmelerin ürünü olabilecek devasa nesnelerin varlığını ve dönme momentinin aktarımını gözler önüne seriyor.
KÜTLEÇEKİM DALGALARININ EVRENDE SUNDUĞU YENİ GÖRÜŞ
1990’lara kadar gökbilimciler evreni yalnızca ışık ve elektromanyetik dalgalar aracılığıyla izleyebiliyordu. LIGO gibi dedektörler sayesinde artık görünmeyen, çıplak gözle tespit edilemeyen olaylar da izlenebiliyor.
Bugüne dek yaklaşık 300 kara delik birleşmesi kaydedildi; önceki rekor Güneş’in 140 katı kütleyle sınırdayken, bu son keşif 265 Güneş kütlesine ulaşarak çıtayı iki kat yukarı taşıdı.
GELECEK PERSPEKTİFLER
Bu sonuçlar, GR–Amaldi konferansında paylaşıldı ve Cardiff Üniversitesi’nden Prof. Mark Hannam, “Evrene yeni bir bakış açısı kazandırdık; önümüzdeki 10–15 yılda kurulacak dedektörlerle tüm kara delik danslarını izleyeceğiz,” dedi.
Yapımı planlanan daha duyarlı gözlemevleri, evrendeki tüm kara delik birleşmelerini ortaya çıkarmayı, belki de bugüne dek hiç düşünülmemiş sürprizleri gün yüzüne çıkarmayı hedefliyor.
About the Author
