Techlosure 
140.000 yıl önce yaşamış beş yaşındaki bir çocuğun kalıntıları, Neandertaller ve Homo sapiens arasındaki ilk melezleşme kanıtını oluşturuyor. Bu minik birey, her iki türün izlerini bir arada taşıyan bilinen en eski örnek; kafatasının kavisi ise modern insanlarla tıpatıp aynı.
NEANDERTAL VE MODERN İNSAN MELEZİ
Yaklaşık 140.000 yıl önce bir Neandertal ile modern insanın çiftleştiği anlaşılıyor. Bu ilişkinin detayları hâlâ muamma. Ebeveynlerden hangisinin hangi türe ait olduğu bilinmiyor, ancak beş yaşında ölen bir çocukları olduğu kesin. Keşif, dünya çapında “küresel bir atılım” olarak nitelendiriliyor çünkü iki farklı insan grubunun bu denli erken dönemde bir araya geldiğini gösteren ilk somut kanıtı sunuyor.
Fosil, yaklaşık 90 yıl önce İsrail’in Karmel Dağı’ndaki Skhul Mağarası’nda bulundu. Hem Neandertal hem de Homo sapiens özelliklerini aynı anda yansıtan bu kalıntı, uzun süre ayrı türler olarak kabul edilen iki grubun biyolojik etkileşimine dair ilk doğrudan kanıtı oluşturuyor.
Son birkaç yılda yapılan genetik çalışmalar, atalarımızın Afrika’dan düşündüğümüzden çok daha geç göç ettiğini ve kıta dışına tek bir büyük dalga yerine yüzyıllar süren birden fazla göç evresinde çıktığını ortaya koydu. Bu yolculuklarda, farklı arkaik insan gruplarıyla defalarca karşılaşıldı.
NEANDERTAL GENLERİNİ DNA’MIZDA TAŞIYORUZ
2024’te yayımlanan bir araştırma, Neandertal genlerinin son 50.000 yıl içinde modern insan DNA’sına dahil olduğunu gösterdi. Bu bulgu, dünya çapındaki yayılım modellerimizi kökten değiştirdi; çünkü önceki melezleşmeler günümüz Afrikalı olmayan gen havuzuna katkı sunmamıştı.
Dolayısıyla Skhul Mağarası’ndan çıkarılan ve muhtemelen bir kız çocuğuna ait bu iskelet, sonraki topluluklara karışmayan izole bir grubun üyesi olabilir. Kafatasının genel kavisi Homo sapiens’e işaret ederken, alt çene ve iç kulak yapısı Neandertal karakterleri taşıyor (C: Tel Aviv University).
Tel Aviv Üniversitesi’nden Prof. Israel Hershkovitz, son on yılda elde edilen genetik verilerin iki grubun geniş çaplı gen alışverişi yaptığını doğruladığını söylüyor. Neandertallerin yok oluşunun üzerinden 40.000 yıl geçmiş olsa da modern insan genomunun yüzde 2–6’sı onlardan geliyor.
Hershkovitz’e göre, kayıtlı gen akımları büyük ölçüde 60.000–40.000 yıl öncesine ait. Oysa elimizdeki Skhul çocuğu fosili yaklaşık 140.000 yıllık. Kafatasının formu Homo sapiens’e yakınken, beyin damar sistemi, alt çene ve iç kulak yapısı Neandertal özgünlüğü sergiliyor.
400 BİN YILLIK GEÇMİŞ
Uzun süre Neandertallerin Avrupa’da evrimleşip yaklaşık 70.000 yıl önce Orta Doğu’ya geldiği düşünülüyordu. Ancak 2021’de duyurulan veriler, onların bu bölgede en az 400.000 yıl öncesine dayanan bir geçmişe sahip olduğunu ortaya koydu.
İsrail’deki Nesher Ramla arkeolojik alanı, Afrika’dan yaklaşık 200.000 yıl önce kopup gelen Homo sapiens gruplarıyla yerel Neandertallerin karşılaştığı nokta olarak belirlendi. Yeni bulgular, bu temaslarda gerçekleşen çiftleşmelerin Neandertal soyunun Homo sapiens içine karışıp erimesine yol açtığını gösteriyor.
DERİNLEMESİNE İNCELENDİ VE MODELLENDİ
Araştırmacılar, Skhul çocuğunun kafatası ve çenesini mikro-BT cihazlarıyla tarayıp yüksek çözünürlüklü üç boyutlu modellere dönüştürdü. Böylece fosilin anatomik detayları, diğer insan türleriyle titizlikle karşılaştırıldı.
Ardından kafatasının içindeki beyin damar sistemi dijital olarak yeniden inşa edildi. Bu üç boyutlu rekonstrüksiyon, iç anatominin Homo sapiens ve Neandertal örnekleriyle paralel değerlendirilmesini sağladı.
Prof. Hershkovitz, “Elimizdeki fosil, Neandertaller ile Homo sapiens’in çiftleştiğine dair gün yüzüne çıkmış en eski fiziksel kanıt. 1998’de Portekiz’de bulunan ‘Lapedo Vadisi Çocuğu’ 28.000 yıllıkken, Skhul örneği tam 100.000 yıl daha yaşlı” diyor.
Geleneksel antropoloji, Skhul ve Nazaret yakınlarındaki Qafzeh Mağarası’ndaki buluntuları erken Homo sapiens olarak sınıflandırmıştı. Yeni çalışma ise en azından Skhul’daki bazı bireylerin, yerel ve eski Neandertal soyundan sürekli gen aktarımının bir sonucu olduğunu gösteriyor.
About the Author
