Bilim insanları Ay’ın her yıl Dünya’dan yaklaşık 3,8 santimetre uzaklaştığını belirliyor. Bu hareket, Ay yüzeyine yerleştirilen aynalara gönderilen lazer ışınlarıyla milimetre hassasiyetinde ölçülüyor.
ÖLÇÜM YÖNTEMİ
Astronotların Ay’a bıraktığı retroreflektörlere gönderilen lazer darbeleriyle gelen yankıların zamanı hesaplanıyor. Bu yöntemle Ay ile Dünya arasındaki mesafe yıllar içinde çok küçük değişikliklerle izlenebiliyor.
UZAKLAŞMANIN NEDENİ
Ay’ın uzaklaşmasının temel nedeni gelgit etkileşimleri. Ay’ın kütle çekimi Dünya’daki suları iki kitle halinde kabartıyor. Dünya döndüğü için bu gelgit kabarmaları Ay’ın biraz önünde konumlanıyor ve Ay’a öne doğru bir çekiş uyguluyor. Bu çekiş Ay’ın yörüngesinin genişlemesine yol açıyor. Eşzamanlı olarak, Dünya’nın dönüş hızı çok yavaş bir oranda azalarak günlerin giderek uzamasına neden oluyor.
GEÇMİŞTE AY’IN KONUMU
Ay, yaklaşık 4,5 milyar yıl önce Mars büyüklüğünde bir cismin Dünya’ya çarpması sonucu oluştu ve o zamanlar Dünya’ya bugünkünden çok daha yakındı. Fosil kayıtları, 70 milyon yıl önce günlerin yaklaşık 23,5 saat sürdüğünü gösteriyor, bu da o dönemde Ay’ın hâlen bugünkünden daha yakın olduğunu doğruluyor.
UZUN VADEDE NELER OLACAK
Uzun vadede Dünya ve Ay’ın birbirine gelgit kilidiyle kilitlenmesi bekleniyor; bu durumda Dünya’nın kendi eksenindeki dönüş süresi Ay’ın yörünge süresine eşitlenecek ve Ay sabit bir yüzünü Dünya’ya gösterecek. Ancak bu sürece ulaşmadan önce Güneş’in parlaklığının artmasıyla okyanusların buharlaşması ve gelgit etkilerinin son bulması öngörülüyor. Çok daha sonra Güneş kırmızı dev aşamasına girerek hem Dünya’yı hem de Ay’ı yok edecek.
GÜNÜMÜZDEKİ ÖNEMİ
Ay’ın uzaklaşması bugün için son derece küçük bir değişiklik olup yalnızca hassas astronomik ölçümlerle fark ediliyor. Bu süreç insan yaşamı açısından doğrudan bir etkisi olmayan, uzun zaman ölçeğinde gerçekleşen bir olgudur.