Techlosure 
Portsmouth Üniversitesi’nden Enrique Gaztañaga liderliğindeki ekip tarafından Physical Review D’de yayımlanan makale, evrenimizin kökenine dair radikal bir alternatif öneriyor: klasik Büyük Patlama (Big Bang) yerine “Büyük Sıçrama” (Big Bounce) senaryosu; burada gözlemlenen hızlı genişleme, çöken dev bir kütle birikiminin tekillik oluşturmadan belirli bir yoğunlukta geri sıçramasıyla ortaya çıkmış olabilir.
TEORİNİN ÖZÜ: BÜYÜK PATLAMA MI, BÜYÜK SIÇRAMA MI?
Teoriye göre dev bir gaz bulutu veya aşırı yoğun madde kendi çekimiyle çökerken sonsuz yoğunluklu bir tekillik oluşmuyor; bunun yerine yoğunluk belirli bir eşiğe ulaştığında madde “geri sıçrayarak” genişlemeye geçiyor. Bu geri sıçrama, kozmologların Büyük Patlama sonrası gözlemlediği hızlı genişlemeye çok benzer bir evren doğuruyor. Gaztañaga’nın vurguladığı alternatif bakış, bizim gözlemlediğimiz evreni açıklamak için ek enflasyon veya karanlık enerji gibi varsayımlara gerek bırakmayabileceği yönünde; genişleme ve hızlanma yalnızca kütleçekim ve kuantum etkilerinin kombinasyonuyla açıklanabiliyor şeklinde sunuluyor.
KARA DELİK EVRENİ VE MATRUŞKA BENZETMESİ
Makalede öne sürülen bir versiyona göre tüm evrenimiz daha büyük bir evrendeki dev bir kara deliğin “içinde” oluşmuş olabilir; yani biz, başka bir evrende meydana gelen bir kara deliğin içinde genişleyen bir evren olabiliriz. Bu modele göre bazı kara deliklerin içinde kendi küçük evrenleri oluşur; büyük kara delikler galaksiler, yıldızlar, gezegenler oluşturacak biçimde “yaşayacak” evrenler üretirken, küçük kara deliklerde oluşan evrenler çok hızlı genişleyip tekrar çökmeye meyilli olurlar . İç içe geçmiş Rus bebekleri (matruşka) benzetmesi burada kullanılıyor.
MODELİN GÜÇLÜ VE ZAYIF YANLARI
Standart kozmolojik modele eklenen özel enflasyon mekanizmaları veya gizemli karanlık enerji bileşenlerine bağımlılığı azaltarak; yalnızca kütleçekim ve kuantum mekaniği ile genişleme ve hızlanmayı açıklamayı hedefliyor. Ek olarak; model, karanlık maddenin doğasına dair bir açıklama sunamıyor; ayrıca önerilen mekanizma ve ayrıntıların kabulü için hem teorik netlik hem de gözlemsel doğrulama gerekiyor.
SINANABİLİR ÖNGÖRÜLER VE GÖZLEM HEDEFLERİ
Model, evrenin tam düz değil; hafifçe küresel (pozitif) eğriliğe sahip olmasını öngörüyor. Avrupa Uzay Ajansı’nın Euclid görevi, evrenin eğriliğini bugüne kadarki en hassas biçimde ölçmeyi hedefliyor ve sonuçların 2030 civarında gelmesi bekleniyor; Euclid verileri modelin bir önemli sınamasını sağlayacak.
Teori, evrenin çöküş evresinden kalan “kalıntı kara delikler” ve “kalıntı nötron yıldızları”nın bugün hâlâ mevcut olabileceğini öne sürüyor; bu nesnelerin galaksi ve yıldız oluşumunda bıraktığı izlerin gözlemlerle aranması öneriliyor.
Kozmik mikrodalga arka planı, büyük ölçekli yapı dağılımı ve kara delik kütle fonksiyonundaki beklenmedik özellikler gibi veriler, modelin öngörülerine karşı test edilebilecek klinik hedefler sunuyor; makale bu bağlamda Euclid ve gelecekteki gözlem misyonlarını kritik olarak görüyor.
NE DEĞİŞEBİLİR, HANGİ ADIMLAR TAKİP EDİLMELİ?
Gaztañaga ve ekibinin sunduğu kara delik/Büyük Sıçrama yorumu, kabul edilirse kozmolojide en temel varsayımlardan bazılarını yeniden yazabilir; özellikle evrenin başlangıcı, enflasyon gerekliliği ve genişlemenin kaynağı konularında yeni perspektifler açıyor. Yine de iddianın kabulü hem teorik açıdan daha ayrıntılı modelleme hem de Euclid gibi hassas gözlemlerle çıkan verilerin dikkatle karşılaştırılmasını gerektiriyor. Eğer öngörüler doğrulanırsa “şu anda bir kara deliğin içinde yaşıyoruz” gibi radikal bir sonuç bile bilimsel tartışmanın merkezine oturabilir.
About the Author
