Techlosure 
Gökbilimciler, SN 2024ggi adlı bir süpernova patlamasını tespit ettikten yalnızca 26 saat sonra, Şili’deki Çok Büyük Teleskop (VLT) ile ölmekte olan bir yıldızın ilk evresini görüntülemeyi başardı. Bu olağanüstü hızlı gözlem, yıldız patlamalarının erken evrelerine dair bugüne dek elde edilen en net verileri sunarak, evrenin en şiddetli olaylarından biri hakkında yeni ipuçları sağladı.
ZAMANLA YARIŞ: 26 SAATTE TELESKOPLAR GÖKYÜZÜNE ÇEVRİLDİ
10 Nisan 2024’te SN 2024ggi süpernovasının ilk sinyalleri alındığında, Tsinghua Üniversitesi’nden yardımcı doçent Yi Yang, San Francisco’ya yeni inmişti. Ancak zamanın kritik olduğunu bilen Yang, yalnızca 12 saat içinde Avrupa Güney Gözlemevi’ne (ESO) gözlem önerisini sundu. ESO’nun hızlı onayıyla, 11 Nisan’da VLT teleskobu hedefe yönlendirildi ve patlamadan sadece 26 saat sonra gözlem başladı.
YAKIN EVRENİN DERİNLİKLERİNDE BİR PATLAMA
Suyılanı takımyıldızında, Dünya’dan yaklaşık 22 milyon ışık yılı uzaklıktaki NGC 3621 galaksisinde gerçekleşen bu süpernova, Güneş’in 12 ila 15 katı kütleye sahip kırmızı bir süperdev yıldızın ölümüyle ortaya çıktı. Bu kadar erken bir aşamada yapılan gözlem, bilim insanlarına yıldızların ölüm sürecine dair daha önce elde edilemeyen veriler sundu.
KOZMİK PATLAMALARIN GEOMETRİSİ: ZEYTİN ŞEKLİNDEN SİMETRİYE
İlk gözlemler, patlamayla birlikte yıldızın yüzeyinden fışkıran maddenin “zeytin şeklinde” bir yapıya sahip olduğunu ortaya koydu. Patlama genişledikçe bu şekil düzleşti, ancak püskürmenin simetri ekseni sabit kaldı. Bu durum, süpernova patlamalarının belirli bir eksenel simetriye göre gerçekleştiğini ve bu simetrinin evrensel bir mekanizmaya işaret edebileceğini düşündürüyor.
YENİ MODELLER, YENİ SORULAR
Science Advances dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, bu gözlem sayesinde bazı süpernova modelleri geçerliliğini yitirirken, diğerleri daha da geliştirilebilir. Yang ve ekibi, bu tür gözlemlerin yıldız evrimi ve kozmik patlamaların ardındaki fiziksel süreçleri anlamada devrim niteliğinde olduğunu vurguluyor.
About the Author
