Gökbilimcileri Heyecanlandıran Dev Keşif: Güneş Sistemi’ne Dev Kuyruklu Yıldız Yaklaşıyor

Güneş Sistemi’ndeki derinliklerden kopan devasa bir kuyruklu yıldız, adeta “buhar gücüyle” yol alıyor. UN271 (Bernardinelli–Bernstein) adıyla da anılan bu gök cismi, yüzeyinden fışkırttığı karbonmonoksit (CO) gazı jetleri sayesinde gökbilimcilerin yeni gözdesi haline geldi.

137 KİLOMETRELİK DEV Mİ DEV

UN271’in tahmini çapı 137 km bu, dinozorları yok eden Chicxulub asteroitinin neredeyse 14 katı büyüklük demek. Şu ana dek Oort Bulutu’ndan gözlemlenen en iri kuyruklu yıldız olarak kayıtlara geçen UN271, Dünya’ya herhangi bir tehlike arz etmiyor. Merkezinden uzaklaşma hızı düşse de, 29 Ocak 2031’de Satürn yörüngesine kadar yaklaşacak ve daha içeri girmeden tekrar uzaklaşacak.

ALMA’NIN MERCEĞİ ALTINA “CO FISKİYELERİ”

Şili’deki Atacama Büyük Milimetre/Milimetre-altı Dizisi (ALMA) teleskobu, Mart 2024’te iki ayrı atış yaptı. 8 Mart’ta patlamayla tetiklenen aktivite, çekirdekten yükselen iki ayrı gaz jetini gözler önüne serdi. Spektrometreleri, bu jetlerde baskın molekülün karbonmonoksit olduğunu ortaya koydu ve ilk kome oluşum belirtileri de kaydedildi. Sadece dokuz gün sonra, 17 Mart’taki yeniden görüntülemede ise tek bir jet aktif durumda kaldı; koma neredeyse tamamen dağılmıştı. Bilim insanları, diğer jetin kuyruklu yıldızın dönüşü sırasında görüş açısının dışına çıkmış olabileceğini düşünüyor.

UZAKLARDAN İLK NET GAZ KUYRUĞU GÖZLEMİ

UN271, gözlemler yapıldığı sırada Uranüs yörüngesi yakınlarındaydı. Dünya ile Güneş arasındaki mesafenin yaklaşık 16 katı uzaklıkta. Bu kadar uzaktan, karbonmonoksit jetlerinin böylesine net kaydedilmesi bir ilk. Daha önce benzer büyüklükteki Hale–Bopp kuyruklu yıldızından neredeyse iki kat daha büyük olması, UN271’i Oort Bulutu çıkışlı en heybetli gök cisimlerinden biri yapıyor.

TARİHİN EN BÜYÜĞÜ HANGİSİ?

Tüm zamanların en büyük kuyruklu yıldızı unvanı, 210 km çapa sahip olabileceği düşünülen 95P/Chiron’da. Yine de Chiron, tipik bir kuyruklu yıldız gibi eliptik yörüngede ilerlemiyor; Uranüs ile Satürn arasındaki sabit dönencede dolanıyor.

GÖZLER UN271’DE KALACAK

Güneş’e yaklaşırken, UN271 önümüzdeki yıllarda hem amatör hem profesyonel gökyüzü tutkunlarına olağanüstü veriler sunacak. Çıplak gözle görülmeyecek kadar uzak kalsa da, yayınlanacak her yeni gözlem Oort Bulutu’nun buzlu sırlarını aydınlatacak. Astronomlar, bu devasa ziyaretçiden gelecek bilgilerle erken Güneş Sistemi’nin yapıtaşlarını ve kuyruklu yıldız dinamiklerini daha iyi kavramayı umuyor.