Güneş jeomühendisliği, atmosferde gerçekleştireceği müdahalelerle Dünya’ya ulaşan güneş ışığını azaltmayı hedefleyen tartışmalı bir bilim dalı. Küresel ısınmayı yavaşlatmak için sera gazlarının yol açtığı ısınmanın üzerini kısa süreliğine gölgeleme fikrine dayanıyor.
GÜNEŞ’İ KARARTMA YÖNTEMLERİ
- Stratosfere partikül püskürtme; hava araçlarıyla stratosfere kükürt dioksit veya alternatif gazlar enjekte edilerek ince bir sis tabakası oluşturulmasıdır. Bu sis, güneş ışığının bir kısmını uzaya yansıtarak gezegen yüzeyinin soğumasını amaçlıyor.
- Bulut parlaklığı artırma; atmosferdeki deniz bulutlarına küçük parçacıklar enjekte edilmesidir. Bulutların yansıtıcılığını yükselterek gelen güneş ışığını geri gönderir.
GİZLİ DENEMELER VE POLİTİCO RAPORU
- Geçen yıl Kaliforniya’nın Alameda şehrinde Washington Üniversitesi araştırmacıları “bulut parlaklığı” deneyi başlattı.
- Yerel yönetimler deneyden haber alınca olası yan etkiler nedeniyle projeyi durdurdu.
- Politico’nun ulaştığı belgeler, bu küçük deneyin aslında çok daha büyük bir planın ilk adımı olduğunu ortaya koydu.
- Planlanan ana proje, Porto Riko büyüklüğünde (yaklaşık 10 bin km²) deniz üstü bir alanda uygulanacaktı.
TEPKİLER VE KOMPLO TEORİLERİ
Washington Üniversitesi ile çalışan SilverLining ve SRI International’ın yerel halkla iletişime geçmeden başlattığı çalışmalar, ciddi eleştirilere yol açtı. Kaliforniya Üniversitesi’nden Prof. Sikina Jinnah, “Alameda, büyük projenin basamağıydı; yerel toplulukla hiç irtibat kurulmadı” diyerek süreci yanlış buldu.
Aşırı sağcı Temsilci Marjorie Taylor Greene, Teksas’taki sel felaketini kanıtsız şekilde bu tür projelere bağladı ve “hava modifikasyonu”na dair bir yasa tasarısı sundu.
BİLİM DÜNYASININ ÇOĞUNLUK GÖRÜŞÜ
Bilim insanlarının büyük bölümü, güneşi karartmanın ancak geçici bir önlem olabileceği görüşünde. İklim krizinin temel nedeni olan fosil yakıt kullanımının azaltılmasının öncelikli çözüm olduğunu savunuyor; bilinen ve bilinmeyen yan etkilerin uzun vadede faydadan çok zarar getirebileceğine dikkat çekiyorlar.
DÜNYA’DA DEVAM EDEN BAŞKA GİRİŞİMLER
Birleşik Krallık’ın ARIA (Gelişmiş Araştırma ve İcat Ajansı), bu yıl beş küçük ölçekli “iklim soğutma” projesine 60 milyon dolarlık kaynak ayırdı. Projeler arasında:
- Deniz bulutlarını parlatma
- Buz altından deniz suyu pompalayarak Kuzey Kutbu’nu yeniden dondurma
- Stratosfere çeşitli parçacıklar salma
Bilim dünyası, bu müdahalelerin ekosistem üzerindeki uzun vadeli etkilerini tam olarak bilmediği için halkı ikna etmenin güç olduğunu belirtiyor.
Gelecek adımlar ve bu alandaki regülasyon talepleri, iklim politikalarının çok daha geniş bir parçası haline gelmeye devam edecek.