Techlosure 
Lozan Üniversitesi’nden bilim insanları, Avrupa’nın en aktif volkanı Etna’nın kökenine dair ezber bozan bir keşif yaptı. Yeni araştırmaya göre Etna, klasik volkan türlerinden hiçbirine tam olarak uymuyor. Ne bir tektonik sınır volkanı, ne bir sıcak nokta volkanı; aksine, bilim insanları onun “petit-spot” tipi volkan olabileceğini düşünüyor. Bu tür volkanlar, mantonun üst kısmında sıkışmış küçük magma ceplerinden doğuyor ve genellikle deniz altında görülüyor. Etna ise bu mekanizmayı karada devasa bir ölçekte sergiliyor.
SİCİLYA’NIN ALTINDAKİ DERİN MANTO
Etna’nın magma kaynağı, yüzeyin yaklaşık 80 kilometre altındaki üst mantoda yer alıyor. Buradaki küçük magma cepleri, Afrika ve Avrasya levhalarının çarpışmasıyla oluşan karmaşık tektonik kuvvetler sayesinde yukarı doğru sıkışarak patlamalara yol açıyor. Bu süreç, bir süngerden sıvının sıkılması gibi işliyor yavaş ama sürekli bir enerji akışıyla volkanın aktif kalmasını sağlıyor.
VOLKANLARIN SINIFLANDIRILMASI DEĞİŞEBİLİR
Etna’nın bu sıra dışı davranışı, volkanların oluşum mekanizmalarını yeniden tanımlama gerekliliğini gündeme getirdi. Araştırmacılar, lav örneklerini analiz ederek son 500.000 yılda kimyasal bileşimin neredeyse sabit kaldığını buldu. Bu da Etna’nın magmasının uzun süredir aynı derin magma rezervinden beslendiğini gösteriyor. Bu bulgu, volkanların yalnızca tektonik sınırlarla değil, mantonun iç dinamikleriyle de şekillenebileceğini kanıtlıyor .
KÜRESEL VOLKANİZM İÇİN YENİ BİR MODEL
Etna’nın “petit-spot” mekanizması, küresel volkanizm anlayışını kökten değiştirebilir. Bu model, Dünya’nın farklı bölgelerinde beklenmedik volkanik aktivitelerin neden ortaya çıktığını açıklamada kullanılabilir. Bilim insanları, bu keşfin volkanik tehlike değerlendirmelerini ve deprem tahmin modellerini geliştirmede kritik rol oynayacağını düşünüyor.
JEOLOJİNİN SINIRLARINI ZORLUYOR
Etna Dağı artık yalnızca Avrupa’nın en aktif volkanı değil, aynı zamanda jeolojinin sınırlarını zorlayan bir laboratuvar. Bilim insanları, bu sıra dışı yapının Dünya’nın iç dinamiklerini anlamada yeni bir kapı araladığını söylüyor. Belki de Etna, gezegenimizin derinliklerinde gizlenen daha büyük bir volkanik sistemin ilk ipucu.
About the Author
