Ay’ın Uzak Yüzünden Gelen Tozlar, Güneş Sistemi’nin Su Sırrını Açığa Çıkardı

Çin’in Chang’e-6 göreviyle Ay’ın uzak yüzünden getirilen toz örneklerinde, daha önce Ay’da tespit edilmemiş, su açısından zengin ve son derece kırılgan bir göktaşı türüne ait izler saptandı. İncelenen parçacıklar, Dünya’da nadir görülen Ivuna tipi karbonlu kondritlere (CI kondrit) ait özellikler taşıyor.

NASIL BULUNDU VE NE ANLAMA GELİYOR?

Chang’e-6 ekipleri, Ay’ın güney kutbundaki Apollo krateri çevresinden toplanan 5 binden fazla toz örneğini analiz etti. Taramalı elektron mikroskobu ve izotop ölçümleri kullanılarak yapılan çalışmada, yedi parçacığın olivin minerali bileşimi CI kondritlerdekilerle birebir örtüştü. Analizler bu parçacıkların ne Ay’a ne de Dünya’ya ait olduğunu, büyük olasılıkla bir CI kondrit asteroidin çarpmasıyla oluşup hızla soğuyan ve milyarlarca yıl boyunca kimyasal özelliklerini koruyan uzay kökenli kalıntılar olduğunu gösterdi.

CI KONDRİTLERİN ÖNEMİ VE KORUNMA KOŞULLARI

CI kondritler, yapılarının yaklaşık yüzde 20’sinin suya bağlı minerallerden oluştuğu, yüksek gözeneklilik ve kırılganlık gösteren meteoritlerdir. Dünya atmosferine girerken bu kırılgan yapı nedeniyle çoğu parçalanıp iz bırakmadan yok olur; oysa Ay’ın atmosferi olmadığı için bu tür kırılgan materyaller daha iyi korunabiliyor. Araştırmacılar, Ay yüzeyindeki meteorit kalıntılarının önemli bir kısmının (yaklaşık yüzde 30 civarı) bu türden olabileceğini öne sürdü.

GÜNEŞ SİSTEMİ TARİHİ AÇISINDAN ÇIKARIMLAR

Bu bulgu, Güneş Sistemi’nin erken dönemlerinde su ve uçucu maddeler taşıyan asteroidlerin Ay’a (dolayısıyla dolaylı olarak Dünya’ya) ulaşmış olduğunu gösteren ilk doğrudan kanıtlardan biri olarak değerlendiriliyor. Ay’dan gelen bu küçük toz tanecikleri, erken dönem volatillerinin kökenine dair hipotezleri güçlendiriyor ve gezegen oluşumu ile su dağılımı modellerine yeni veri sağlıyor.

ÇALIŞMANIN YAYIMLANDIĞI YER

Çalışma, hakemli bir dergide yayımlandı. Araştırma ekibi, ilerleyen Ay görevlerinde benzer dış kaynaklı materyallerin daha ayrıntılı analiz edilebilmesi için yeni yöntemler geliştirmeye devam edeceklerini belirtti.