Techlosure 
Bilim insanları, evren henüz 670 milyon yaşındayken parlayan iki antik kuasar keşfetti. Bu kuasarlar, çevresindeki maddeyi yutarak trilyonlarca Güneş’in ışığına eşdeğer enerji yayıyor. Işıkları, 13 milyar yıldan fazla bir süre boyunca uzay-zamanın dokusunu aşarak bugün teleskoplarımıza ulaştı. Bu keşif, evrenin en karanlık çağlarında bile ışığın nasıl doğduğunu ve galaksilerin ilk yapı taşlarının nasıl oluştuğunu gözler önüne seriyor.
EUCLID TELESKOBU’NUN BÜYÜK KEŞFİ
Avrupa Uzay Ajansı’nın Euclid uzay teleskobu, bu olağanüstü keşfin merkezinde yer alıyor. Kızılötesi ışığı olağanüstü hassasiyetle yakalayabilen Euclid, evrenin yalnızca %5’lik yaşına denk gelen dönemdeki bu kuasarları ilk kez bu kadar net görüntüledi. Euclid’in geniş alan taraması, gökyüzünün derinliklerinde gizlenen bu antik ışık kaynaklarını ortaya çıkararak, evrenin ilk galaksilerinin nasıl şekillendiğine dair kritik ipuçları sunuyor. Bu sayım, kuasarların evrenin erken döneminde ne kadar yaygın olduğunu ve galaksilerin merkezinde kara deliklerin nasıl hızla büyüdüğünü anlamamız için devrim niteliğinde.
Bu sanatçının izlenimi bir kuasar, maddenin galaksinin merkezi süper kütleli kara deliğine spiral olarak dönüştüğü kısa, parlak bir aşamayı gösteriyor. Mart 2026’da, ESA’nın Euclid teleskobu bilinen en eski 31 kuasarı buldu ve önceki toplamın iki katından fazla. İkisi rekor kıranlar; Evren sadece 670 milyon yıl iken trilyon Güneş’in ışığında parlıyor. Kaynak: ESA
KARA DELİKLERİN GİZEMLİ BÜYÜMESİ
Normalde kara deliklerin bu kadar büyümesi için milyarlarca yıl gerekirken, bu kuasarlar evrenin ilk nefeslerinde bile milyarlarca Güneş kütlesine ulaşmıştı. Bu durum, klasik büyüme modellerini altüst ediyor. Araştırmacılar, erken evrende yoğun gaz bulutlarının doğrudan çökmüş olabileceğini, yani kara deliklerin yıldızlardan türemek yerine doğrudan devasa kütlelerle doğmuş olabileceğini öne sürüyor. Bu hipotez, evrenin ilk dönemlerinde kara deliklerin nasıl bu kadar hızlı büyüdüğünü açıklayabilecek en güçlü senaryolardan biri olarak görülüyor.
Bu kolaj, ESA’nın Euclid teleskobu tarafından keşfedilen 31 kuasardan 15’ini ve isimleri ile kırmızıya kaymalarıyla işaretlendiğini gösteriyor. En eski iki model, sol üst kısımda EUCL J172902.75+641018.1 (z = 7.77) ve EUCL J125308.55+705432.3 (z = 7.69)’dur. Evren sadece 670 milyon yıl yaşındayken trilyon Güneş’in ışığıyla parlıyorlardı. Kredi: ESA/Euclid/Euclid Konsorsiyumu/NASA, görüntü işleme Euclid Science Ground Segment ve Antoine Basset (CNES) tarafından yapıldı
YENİDEN İYONLAŞMA ÇAĞININ SESSİZ TANIKLARI
Euclid’in gözlemleri, evrenin ilk milyar yılındaki yeniden iyonlaşma çağını anlamamızda kritik rol oynuyor. Bu dönem, evrenin karanlıktan aydınlığa geçtiği, ilk yıldızların ve galaksilerin evrenin gazını iyonlaştırarak ışığın serbestçe yayılmasını sağladığı çağdır. Kuasarların ışıkları, bu dönemdeki enerji akışını ve madde yoğunluğunu anlamamızda bir pusula görevi görüyor. Onların parlaklığı, evrenin ilk galaksilerinin nasıl oluştuğunu ve ışığın nasıl serbest kaldığını gösteren sessiz tanıklardır.
Bu grafik, ESA’nın Euclid teleskobu (sarı) tarafından keşfedilen 31 kuasarı, Ağustos 2025 araştırma alanını (mavi) ve en uzak iki kuasarı (kırmızı) haritalandırıyor: sağda EUCL J172902.75+641018.1 (z = 7.77) ve solda EUCL J125308.55+705432.3 (z = 7.69). Arka planda ESA Planck’ın 2014 yapımı tüm gökyüzü haritası yer alıyor; parlak şerit Samanyolu’nun yıldızlarla dolu uçağını işaretliyor. Kredi: ESA/Euclid/Euclid Konsorsiyumu/NASA/Planck İşbirliği/A. Mellinger; Teşekkür: Jean-Charles Cuillandre, João Dinis)
KOZMİK TARİHİN YENİDEN YAZILMASI
Bu keşif, evrenin erken dönemine dair mevcut teorileri yeniden gözden geçirmemizi gerektiriyor. Kara deliklerin bu kadar hızlı büyümesi, galaksi oluşumunun ve kozmik evrimin düşündüğümüzden çok daha karmaşık olduğunu ortaya koyuyor. James Webb Uzay Teleskobu ve diğer ileri gözlemevleri, bu kuasarların kimyasal bileşimini ve çevresindeki gazın özelliklerini inceleyerek evrenin ilk milyar yılını bir kuasar kroniği haline getirmeyi hedefliyor. Bu kronik, kozmik tarihin en erken sayfalarını yeniden yazabilir.
About the Author
