Techlosure 
Utrecht Üniversitesi araştırmacıları, Mars’taki uzun ve dar yarıkların, gezegenin yüzeyinde oluşan donmuş karbondioksit bloklarının süblimleşerek kaymasıyla meydana geldiğini deneysel olarak gösterdi.
LABORATUVARDA MARS KOŞULLARI VE DENEY
Dr. Lonneke Roelofs liderliğindeki ekip, Mars atmosferini ve yüzey koşullarını taklit eden özel bir laboratuvarda kuru buz bloklarını kumulların tepesinden serbest bırakarak denemeler gerçekleştirdi. Deneylerde blokların alt yüzeyinde hızla süblimleşen karbondioksitin yarattığı yüksek gaz basıncı, buz kütlesinin etrafındaki kumu her yöne savurdu ve blok yamaç boyunca yavaşça kayarken iki yanında yükseltiler bırakacak uzun hendekler açtı.
GÖZLEMLER VE BENZETMELER
Roelofs deney sırasında kum içinden ilerleyen buz bloklarını izlerken bu hareketi Dune filmindeki kum solucanlarına benzettiğini belirtti; süreç sırasında buz blokları adeta aşağı doğru kazıyormuş gibi hareket etti.
MARS’TA BLOKLARIN OLUŞUMU VE MEVSİMSELLİK
Mars’ın kış aylarında kumullar, eksi 120 dereceye varan sıcaklıklarda karbondioksit tabakalarıyla örtülüyor; baharda Güneş ısısı bu tabakaları kararsızlaştırıp parçaların kopmasına ve bloklar halinde yamaçlardan düşmesine neden oluyor. İnce atmosfer ve kum-buz arasındaki keskin sıcaklık farkı blokların altını hızla süblimleştiriyor, sonuçta yüzeyde boş çukurlar bırakılıyor.
UYUMLU GÖRÜNTÜLER VE ÖNCEKİ ÇALIŞMALARA BAĞLANTI
Deneyde oluşan izler, NASA’nın HiRISE kamerasının Mars kumullarında çektiği yarıklarla büyük benzerlik gösteriyor; Roelofs daha önce de süblimleşen karbondioksitin krater duvarlarında moloz akıntıları tetikleyebileceğini göstermişti.
BİLİMSEL VE KAVRAMSAL ÖNEM
Bu çalışma, uzun zamandır öne sürülen bir hipotezi laboratuvarda ilk kez doğrudan doğruladı ve Mars yüzey şekillenmesi konusundaki anlayışı genişletti; aynı zamanda başka gezegenlerdeki yüzey süreçlerinin incelenmesinin Dünya’daki jeolojik yorumlarımıza katkı sağladığını vurguladı.
About the Author
