Techlosure 
ABD merkezli jeomühendislik girişimi Stardust Solutions, Güneş’ten gelen ışığı azaltmayı amaçlayan bir teknoloji üzerinde çalıştığını ve buna yönelik açık hava testlerine yakında başlayacağını açıkladı. Şirket, “un kadar güvenli” olduğunu iddia ettiği yeni bir parçacığın geliştirilmesi için 60 milyon dolar yatırım aldı.
HEDEF: GÜNEŞ IŞIĞINI AZALTMAK
Projenin temelinde “güneş jeomühendisliği” adı verilen yaklaşım yatıyor. Bu yaklaşım, atmosferdeki partiküller aracılığıyla dünyaya ulaşan Güneş ışığının bir kısmını geri yansıtmayı, dolayısıyla yüzey ısınmasını azaltmayı amaçlıyor. Fikir, büyük volkanik patlamalar sonrası atmosfere yayılan sülfat aerosollerinin geçici soğutma etkisinden esinleniyor.
KULLANILACAK YÖNTEM VE TARTIŞMA
En çok konuşulan yöntem, stratosfere partikül püskürtmek. Bu, uçak veya benzeri hava araçlarıyla yüksek irtifada ince bir aerosol tabakası oluşturmayı içeriyor. Bilim insanlarının bazıları bu tabakanın gezegeni kısmen soğutabileceğini savunuyor. Ancak yöntemin çevresel ve toplumsal etkileri konusunda güçlü çekinceler var.
Kükürt dioksit sıkça önerilen bir madde olsa da, atmosferde bırakılmasının insan sağlığı ve ekosistemler üzerinde zararlı sonuçları olabileceği uzmanlar tarafından vurgulanıyor. Stardust Solutions kükürt dioksite alternatif olduğunu ileri sürdüğü, iddialara göre düşük maliyetli ve güvenli yeni parçacıklar öneriyor.
AÇIK HAVA TESTLERİ PLANI
Şirketin CEO’su Yanai Yedvab, nisan ayında yaklaşık 18 kilometre yükseklikte başlayacak açık hava denemeleri planladıklarını; deneylerde modifiye edilmiş uçaklardan yeni parçacıkların salınacağını belirtti. Stardust, testlerin ölçeklendirilmesi durumunda milyonlarca ton üretilebilecek bir çözüm hedeflediğini söylüyor.
GİZLİ DENEYLER VE KAMUSAL TEPKİLER
Güneş karartma teknikleriyle ilgili tartışma yalnızca teknik risklerle sınırlı kalmadı; bazı deneylerin kamuoyuna açık olmadan yapılması endişeleri artırdı. Geçmişte benzer çalışmalardan habersiz yürütülen deneyler yerel yöneticilerin müdahalesine yol açmıştı. Bu tür girişimler, komplo teorileri ve siyasi tartışmaların da odağı haline geldi.
UZMAN GÖRÜŞLERİ VE TARTIŞMANIN ÖZÜ
Bilim çevresinde geniş bir uzlaşma yok. Bir kesim, iklim krizinin aciliyeti nedeniyle risk alınması gerektiğini savunuyor. Diğer kesim, güneş karartmanın yalnızca geçici bir çözüm olduğunu, temel sorunun fosil yakıt kullanımı olduğunu ve jeomühendislik müdahalelerinin öngörülemeyen zararlar yaratabileceğini belirtiyor. Özetle, potansiyel faydalar ve belirsiz riskler arasındaki denge hâlâ net değil.
About the Author
