Techlosure 
NASA’nın Hubble Uzay Teleskobu, gökbilim tarihinde yeni bir sayfa açarak bugüne dek gözlemlenen en büyük protoplaneter diski ortaya çıkardı. Araştırmacılar bu devasa yapıya esprili bir şekilde “Drakula’nın Chivito’su” adını verdi.
BİR GAZ VE TOZ BULUTU
Yaklaşık 1.000 ışık yılı uzaklıkta bulunan genç bir yıldızın çevresindeki gaz ve toz bulutu, kataloglarda IRAS 23077+6707 olarak geçiyor. Çapı 400 milyar mil olan bu disk, Güneş sistemimizin tam 40 katı büyüklüğünde. Bu ölçüler, yapının Kuiper Kuşağı’nın çok ötesine uzandığını gösteriyor.
KAOTİK VE ASİMETRİK BİR DÜZEN
Hubble’ın görünür ışıkla elde ettiği görüntüler, diskin beklenenden çok daha karmaşık olduğunu ortaya koydu. Üst ve alt kısımlardan yayılan uzun filamentler, alışılmışın dışında tek taraflı bir dağılım sergiliyor. Bir tarafında keskin bir sınır varken diğer tarafında kaotik uzantılar dikkat çekiyor.
Harvard & Smithsonian Astrofizik Merkezi’nden Kristina Monsch, bu detayların protoplaneter disk çalışmalarında nadir görüldüğünü vurgulayarak, “Gezegen oluşum bölgeleri düşündüğümüzden çok daha aktif ve düzensiz olabilir” dedi.
İLGİNÇ İSİM: “DRAKULA’NIN SANDVİÇİ”
Diskin lakabı, araştırmacıların kökenlerinden ve yapının görünümünden geliyor. Transilvanyalı bir bilim insanı ile Uruguaylı bir meslektaşının ortak esprisiyle ortaya çıkan isim, Uruguay’ın ünlü chivito sandviçine gönderme yapıyor. Kenardan bakıldığında, ortasında koyu bir şerit ve çevresinde parlayan toz katmanlarıyla disk adeta bir hamburgeri andırıyor.
GEZEGEN DOĞUMUNA AÇILAN PENCERE
Araştırmanın ortak yazarlarından Joshua Bennett Lovell, bu asimetrik yapının kendilerini şaşırttığını belirterek, “Hubble bize gezegenlerin kaotik doğum süreçlerini en ön sıradan izleme fırsatı sundu” dedi.
IRAS 23077+6707’nin kütlesi, Jüpiter’in 10 ila 30 katı olarak tahmin ediliyor. Bu yoğunluk, sistemin birden fazla gaz devi gezegen yaratabilecek kapasitede olduğunu gösteriyor. Bilim insanları bu yapıyı, erken Güneş sistemimizin büyütülmüş bir versiyonu olarak değerlendiriyor. Böylece gezegenlerin farklı koşullarda nasıl evrimleştiğini anlamak için eşsiz bir laboratuvar sunuyor.
About the Author
