IBAN Dolandırıcılığı Nasıl Yapılıyor ve Nasıl Korunabilirsiniz?

IBAN dolandırıcılığı, son yıllarda dijital bankacılığın yaygınlaşmasıyla birlikte en hızlı büyüyen finansal suç türlerinden biri hâline geldi. Dolandırıcılar, insanların güvenini kazanarak onları kendi belirledikleri IBAN numaralarına para göndermeye ikna etmeye çalışıyor. Bu yöntem, doğrudan banka sistemlerini değil, insanların psikolojisini hedef aldığı için tespit edilmesi ve engellenmesi daha zor olabiliyor. Peki bu dolandırıcılık türü nasıl işliyor ve vatandaşlar nelere dikkat etmeli?

DOLANDIRICILARIN İLK ADIMI: GÜVEN İNŞA ETMEK

IBAN dolandırıcılığının temelinde, kurbanın güvenini kazanmak yatıyor. Dolandırıcılar genellikle kendilerini:

Banka çalışanı
E-ticaret satıcısı
Devlet kurumu temsilcisi
Kargo firması görevlisi
Sosyal medya fenomeni veya marka temsilcisi

gibi tanıtarak kurbanla iletişim kuruyor. Bu aşamada amaç, kişinin “karşı taraf resmi ve güvenilir biri” olduğuna inanmasını sağlamak.

SAHTE SENARYOLAR: PANİK VE ACELE DUYGUSU YARATMAK

Dolandırıcılar, kurbanın düşünme süresini azaltmak için aciliyet hissi yaratır. En sık kullanılan senaryolar arasında:

“Hesabınızdan şüpheli işlem yapıldı, doğrulama için IBAN’a para göndermelisiniz.”
“Kargonuz yanlış adrese gidiyor, işlem ücreti ödemeniz gerekiyor.”
“Vergi/ceza borcunuz var, hemen ödeme yapmazsanız haciz uygulanacak.”
“Kazandığınız ödülü almak için güvence bedeli yatırmalısınız.”

gibi baskı oluşturan ifadeler bulunur. Bu psikolojik manipülasyon, kurbanın hızlı karar vermesine yol açar.

IBAN PAYLAŞIMI: DOLANDIRICILIĞIN KRİTİK NOKTASI

Dolandırıcılar, kurbanı ikna ettikten sonra kendi belirledikleri IBAN numarasını gönderir. Bu IBAN genellikle:

Başkasının adına açılmış
Kiralanmış
Çalıntı kimlikle oluşturulmuş
“Mule account” (para taşıyıcı hesap) olarak kullanılan

hesaplardan biridir. Dolandırıcılar çoğu zaman bu hesapların gerçek sahipleri bile değildir; hesap sahipleri de farkında olmadan suça ortak hâline getirilebilir.

PARA TRANSFERİ SONRASI: İZLER HIZLA KAYBOLUYOR

Para gönderildikten sonra dolandırıcılar:

Hesabı anında boşaltır
Parayı başka hesaplara aktarır
Kripto para borsalarına yönlendirir
ATM’den çekerek izi siler

Bu nedenle mağdurun parayı geri alması oldukça zorlaşır. Bankalar, transferin kişinin kendi rızasıyla yapılmış olması nedeniyle çoğu zaman sorumluluk kabul etmez.

DOLANDIRICILARIN KULLANDIĞI YENİ YÖNTEMLER

Teknolojinin gelişmesiyle birlikte IBAN dolandırıcılığı da çeşitleniyor:

• Deepfake Ses ve Görüntü

Dolandırıcılar, bir yöneticinin veya tanıdığın sesini taklit ederek para talep edebiliyor.

• Sahte E-ticaret Siteleri

Gerçek markaların kopyası olan siteler üzerinden ödeme IBAN’a yönlendiriliyor.

• Sosyal Medya Üzerinden “Hızlı Para” Tuzakları

“IBAN ver, sana para gönderelim” gibi vaatlerle hesaplar suçta kullanılıyor.

• Kiralık IBAN İlanları

Bazı kişiler, hesaplarını kiraya vererek farkında olmadan suç örgütlerine aracılık ediyor.

KURBANLAR NEDEN KOLAYCA KANDIRILIYOR?

Uzmanlara göre bunun üç temel nedeni var:

Otorite etkisi: Banka veya devlet görevlisi gibi davranan kişilere daha kolay inanılıyor.
Panik etkisi: “Hemen yapmazsanız zarar göreceksiniz” baskısı düşünmeyi engelliyor.
Bilgi eksikliği: Bankaların asla IBAN’a para göndermenizi istemeyeceğini bilmeyen kişiler risk altında.