Techlosure 
Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) Mars Express misyonu, Mars’ın ekvatoruna yakın Shalbatana Vallis vadisinin yeni görüntülerini paylaştı. Bu devasa kanal, yaklaşık 3,5 milyar yıl önce gerçekleşen antik sellerin gezegen yüzeyini nasıl yeniden şekillendirdiğini gözler önüne seriyor. Bu bulgular, Mars’ın geçmişinde suyun oynadığı kritik rolü ve kayıp bir okyanusun izlerini yeniden gündeme taşıyor.
ESA’nın Mars Express programından alınan bu görüntü, Mars’ın ekvator bölgesindeki büyük bir kanal olan Shalbatana Vallis’in bir bölümünü gösteriyor.
SHALBATANA VALLIS’NİN GİZEMİ
Mars Express’in Yüksek Çözünürlüklü Stereo Kamerası (HRSC) tarafından elde edilen veriler, vadinin yaklaşık 1.300 kilometre uzunluğa sahip olduğunu ortaya koyuyor ve bu da neredeyse İtalya’nın boyuna eşdeğer. Kanalın genişliği 10 kilometreye, derinliği ise 500 metreye kadar ulaşıyor. Böylesine devasa bir yapı, Mars’ın jeolojik tarihinde suyun ne kadar güçlü bir dönüştürücü olduğunu kanıtlıyor.
ANTİK SELLERİN İZLERİ
Bilim insanları, Shalbatana Vallis’in Mars yüzeyinin altından fışkıran büyük miktarda yeraltı suyunun patlamasıyla oluştuğunu düşünüyor. Bu seller, yokuş aşağı ilerlerken derin kanallar açarak manzarayı hızla aşındırdı. Vadinin tabanında görülen tortular, suyun bir zamanlar burada göller veya geçici akarsular oluşturduğunu düşündürüyor. Bu izler, Mars’ın iklim geçmişine dair en güçlü kanıtlardan biri olabilir.
Yukarıdan bir manzara: Mars’ta Shalbatana Vallis. Kredi: ESA/DLR/FU Berlin
KAOTİK ARAZİ VE VOLKANİK İZLER
Yeni görüntüler, vadinin çevresinde kaotik arazi, lav akıntıları ve çarpma kraterleri bulunduğunu gösteriyor. Bu düzensiz manzara, yeraltındaki buzun erimesiyle yüzeyin çökmesi sonucu oluşmuş olabilir. Ayrıca rüzgârlarla taşınan volkanik kül tabakaları, bölgenin jeolojik çeşitliliğini artırıyor. Bu karmaşık yapı, Mars’ın hem su hem de volkanik süreçlerle şekillendiğini kanıtlıyor.
MARS’IN KAYIP OKYANUSU
Shalbatana Vallis, Mars’ın güneydeki kraterli yüksek arazileri ile kuzeydeki daha düz ovalarının sınırında yer alıyor. Bu bölgedeki büyük çıkış kanallarının Chryse Planitia’ya yönelmesi, burada bir zamanlar devasa bir okyanusun bulunmuş olabileceği ihtimalini güçlendiriyor. Eğer bu hipotez doğrulanırsa, Mars’ın geçmişinde Dünya benzeri su döngülerinin varlığına dair en güçlü kanıtlardan biri ortaya çıkmış olacak.
Bu renk kodlu topografik görüntü, Mars ekvatoruna yakın büyük bir kanal olan Shalbatana Vallis’in bir bölümünü gösteriyor. Kredi: ESA/DLR/FU Berlin
20 YILLIK MARS EXPRESS MİRASI
2003’te fırlatılan Mars Express, 20 yılı aşkın süredir Mars’ın yüzeyini renkli ve üç boyutlu olarak haritalıyor. HRSC kamerası sayesinde bilim insanları, gezegenin jeolojik tarihine ve evrimsel süreçlerine dair benzersiz bilgiler elde ediyor. ESA’nın bu uzun soluklu misyonu, Mars’ın kayıp okyanusları ve su geçmişi üzerine yapılan tartışmalara sürekli yeni veriler ekliyor.
About the Author
