Bilim insanları, kıtaların yalnızca yüzeyden değil, aynı zamanda alt katmanlarından da zamanla soyulduğunu ve bu süreçte ayrılan parçaların okyanus mantosuna taşındığını ortaya koydu. Bu “gizli soyulma” mekanizması, okyanus ortasında beklenmedik volkanik faaliyetlerin kaynağı olabilir.
MİLYONLARCA YILLIK BİR YOLCULUK
Yeni simülasyonlar, kıtaların tektonik gerilim altında kaldığında, 150–200 km derinlikte “manto dalgaları” oluşturduğunu gösteriyor. Bu dalgalar, son derece yavaş bir salyangozun hızının milyonda biri kadar hareket ederek kıtaların derin köklerinden malzeme sıyırıyor. Bu parçalar daha sonra yatay olarak bin kilometreyi aşan mesafelere taşınıp okyanus mantosuna karışıyor ve milyonlarca yıl boyunca volkanizmayı besliyor.
GONDWANA’NIN ALTINDAN GELEN PATLAMA
Araştırmacılar, 100 milyon yıl önce parçalanan süperkıta Gondwana’nın ardından oluşan Hindistan Okyanusu Denizdağı Eyaleti’nden elde edilen jeokimyasal verileri inceledi. Bulgular, Gondwana’nın ayrılmasından kısa süre sonra olağanüstü zenginleşmiş bir magma patlamasının meydana geldiğini gösterdi. Ancak zamanla bu kimyasal iz zayıfladı; çünkü kıta altındaki malzeme akışı azaldı.
YENİ BİR JEOLOJİK ANLAYIŞ
Uzun süredir bu tür volkanik faaliyetlerin “manto tüyleri” adı verilen derin sıcaklık anomali yapılarıyla açıklandığı düşünülüyordu. Ancak Profesör Gernon’a göre, bu yeni bulgular, Dünya’nın iç yapısını şekillendiren farklı bir mekanizmayı işaret ediyor: Manto dalgaları, kıtasal malzemeleri çok uzaklara taşıyarak, kıtaların ayrılmasından sonra bile volkanik izler bırakabiliyor.