Güney Avustralya’da keşfedilen Spriggina floundersi fosilleri, bu antik hayvanın vücudunu bükerek sürekli sağa dönme eğiliminde olduğunu ortaya koyuyor. Araştırmacılar, bunun bilinen en eski yanallaştırılmış davranış örneği olabileceğini belirtiyor. Bu bulgu, hayvanların yön tercihleri ve motor davranışlarının kökenini anlamamız açısından çığır açıcı kabul ediliyor.
FOSİLLERDEN ÇIKAN KANITLAR
Nilpena Ediacara Ulusal Parkı’nda bulunan fosiller, hayvanların doğrudan kendisini değil, kayada bıraktıkları ayna-görüntü izlenimlerini koruyor. Bu nedenle kayadaki sola eğilme, hayvanın yaşamında sağa doğru bükülmesini temsil ediyor. İncelenen 100’den fazla örnekte, Spriggina’nın sağa dönme eğilimi popülasyon genelinde tekrar eden bir desen olarak belirlendi. Bu tekrar eden davranış, rastlantısal bir hareketten çok, biyolojik bir eğilimin işareti olarak değerlendiriliyor.

Güney Avustralya’da toplanan Spriggina floundersi fosili. Bu fosiller orijinal hayvanların ayna-görüntü izlenimlerini koruduğu için, kayadaki sola eğilme bir hayvanın hayatta sağa doğru eğilmesini temsil eder. Kaynak: Scott Evans / ©AMNH
EDIACARAN DÖNEMİ’NE UZANIYOR
Bu davranış, Ediacaran Dönemi’ne (yaklaşık 635–538 milyon yıl önce) kadar uzanıyor ve çoğu bilinen hayvan grubunun ortaya çıkmasından çok daha önce gerçekleşmiş olabilir. Spriggina, çift taraflı simetriye sahip en eski canlılardan biri olarak kabul ediliyor; bu vücut planı günümüzde insanlar da dahil olmak üzere çoğu hayvanda görülüyor. Çift taraflı simetri, hayvanların yönlü hareket kabiliyetini geliştirmesi açısından evrimsel bir dönüm noktasıdır. Spriggina’nın sağa dönme eğilimi, bu simetrinin davranışsal sonuçlarını gösteren en eski kanıtlardan biri olabilir.
SİNİR SİSTEMİ İPUÇLARI
Araştırmacılar, bu yanallaştırılmış davranışın Spriggina’nın düşündüğümüzden daha karmaşık bir sinir sistemine sahip olabileceğini öne sürüyor. Modern hayvanlarda “sağ/sol el kullanımı” genellikle gelişmiş duyusal yeteneklerle ilişkilendiriliyor. Dolayısıyla Spriggina’nın bu eğilimi, Ediacaran Dönemi’nde bile nörolojik özelliklerin gelişmeye başladığını gösterebilir. Bu da, hayvanların çevreye uyum sağlama biçimlerinin düşündüğümüzden çok daha erken evrimleştiğini ortaya koyuyor.

Araştırma ekibi, Güney Avustralya’nın Flinders Sıradağları ve çevresindeki bölgelerde çalıştı. Nilpena Ediacara Ulusal Parkı’ndaki bireysel yatakların kazıları, fırtına olayları sırasında gömülü Ediacara Biota topluluklarını ortaya çıkarıyor ve 550 milyon yıl önceki deniz tabanının anlık görüntülerini yakalamaktadır. Kaynak: Peter Dzaugis
BİYOLOJİK AÇIDAN ÖNEMLİ
Bugün insanlar arasında sağ veya sol el kullanımı, kültürel ve biyolojik açıdan önemli bir farklılık olarak kabul ediliyor. Spriggina’nın sağa dönme eğilimi, bu davranışın kökeninin yüz milyonlarca yıl öncesine dayandığını gösteriyor. Bu bulgu, yalnızca paleontolojiye değil, aynı zamanda nörobilim ve davranışsal biyolojiye de yeni araştırma kapıları açıyor.
BİLİMSEL BİR ÇALIŞMA
Bu bulgular, Scientific Reports dergisinde yayımlandı ve Amerikan Doğa Tarihi Müzesi ile Florida, Harvard ve Kaliforniya Üniversitesi’nden araştırmacılar tarafından yürütüldü. Çalışma, fosil kayıtlarının yalnızca morfolojik değil, aynı zamanda davranışsal ipuçları da sunduğunu kanıtlıyor.