Venüs yüzeyi, bazıları bin kilometreyi aşan yüzlerce kilometre çapındaki dev dairesel yapılarla kaplı; bu benzersiz oluşumlara koronae deniyor ve kökenleri uzun süredir bilinmiyordu.
YENİ ÇALIŞMA VE TEMEL BULGU
Proceedings of the National Academy of Sciences’da yayımlanan yeni bir araştırma, koronae’lerin mantodan yükselen sıcak kayaç “baloncukları”nın yüzeye ulaşmaya çalışırken derin bir tabakada takılmasından kaynaklandığını gösteriyor.
CAM TAVAN ETKİSİ NASIL OLUŞUYOR?
Araştırmacıların modellerine göre, yaklaşık 400 mil (640 km) derinlikte mantodaki kristal yapının değişmesiyle oluşan bir katman, yükselen magma kütlelerinin tek parça hâlde ilerlemesini engelliyor; büyük kütle parçalanıp çok sayıda küçük parça hâline geliyor ve yüzeye çıktıklarında farklı boyutlarda koronalar oluşturuyor.
DÜNYA İÇİN NEDEN ÖNEMLİ?
Araştırmacılar bu mekanizmanın yalnızca Venüs’teki yapıları açıklamakla kalmadığını, aynı zamanda Dünya’nın jeolojik evrimine dair ipuçları verdiğini belirtiyor; Dünya başlangıçta tek parça bir kabuğa sahipti ve zamanla kırılarak levha tektoniğine geçtiği için Venüs, erken Dünya’yı yansıtan bir “jeolojik zaman kapsülü” işlevi görebilir.
UZMAN YORUMU
Scripps Oşinografi Enstitüsü’nden jeofizikçi David Stegman, bu keşfin Venüs araştırmalarında bir dönüm noktası olabileceğini ve Venüs bilgimizde devrim niteliğinde bir ilerleme anlamına geldiğini belirtiyor.