Techlosure 
Bu teknoloji, ölen sevdiklerimizi dijital kalıntılarından yeniden “canlandırarak” sohbet edebilen botlar ve görseller oluşturuyor. Fotoğraf, video ve ses kayıtlarından beslenen bu “dijital diriliş” hizmetleri, yaygınlaştıkça yas sürecine dair normları da sarsmaya başlıyor.
ROD STEWART’IN AI’LI ANMASI
Rod Stewart, son konserinde sahneye yansıttığı yapay zeka görselleriyle geçen ay hayatını kaybeden Ozzy Osbourne başta olmak üzere Michael Jackson, Tina Turner ve Bob Marley gibi efsanelerin “rock cennetinden” geldiği kurgusunu sundu. Bu sürpriz, bazı hayranlarca saygısız ve rahatsız edici bulunurken, diğerleri için güzel bir anma olarak değerlendirildi.
JIM ACOSTA VE JOAQUIN OLIVER AVATARI
2018’de Florida’da lisede silahlı saldırıda yaşamını yitiren 17 yaşındaki Joaquin Oliver’ın, eski CNN muhabiri Jim Acosta tarafından dijital avatarıyla röportaj yapılması büyük tartışma yarattı. Aile, ses kayıtları ve fotoğraflardan oluşturulan avatar sayesinde “Onun sesini tekrar duymak bir nimet” olduğunu söyledi.
“GRIEFBOT” VE ETİK KAYGILAR
Yas sürecini değiştirme potansiyeli taşıyan bu hizmetler, bir yandan yeni iletişim yolları sunarken diğer yandan istismar, mahremiyet ve psikolojik riskler barındırıyor:
- Griefbot veya deathbot olarak adlandırılan şirketlerin sayısı hızla artıyor.
- Otomatik sohbet botları, kayıp duygusunu tetikirebiliyor.
- Dijital izlerin kötü niyetli kişilerce kullanılması endişe yaratıyor.
UZMAN GÖRÜŞLERİ
- Siber psikolog Elaine Kasket, büyük dil modelleri sayesinde yeterli dijital iz olduğunda inandırıcı avatarlar oluşturmanın artık kolay ve ucuz olduğunu vurguluyor.
- York Üniversitesi’nden Louise Richardson, bu teknolojiyi mezar ziyareti ve hatıra saklamaya benzetiyor ancak yas sürecini tamamlamayı zorlaştırabileceğine dikkat çekiyor: “Artık onlarla konuşmaya devam edebiliyorsunuz”.
- Dijital dirilişe yönelik ilginin, geleneksel dini inançların yerini teknolojiye bırakmasından kaynaklandığı; teknolojinin ölümü yenebileceğine dair modern bir inanç yarattığı tartışılıyor.
- Uzmanlar, asıl tehlikenin yasın doğal bir süreç olduğunun unutulması olduğunu belirtiyorlar.
Dijital diriliş, kaybın üstesinden gelme yöntemlerimize yeni bir boyut eklerken, psikolojik ve etik sınırlarımızı da test ediyor. Bu teknoloji, doğru kullanıldığında anıları yaşatabilir; yanlış ellerdeyse bitmemiş yasları daha da karmaşık hâle getirebilir.
About the Author
