Amerikalı bilim insanları, yarım asırdır çözülemeyen kimyasal bir bilmecenin üstesinden geldi. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) kimyagerleri, 1970’te keşfedilen ancak karmaşık yapısı nedeniyle laboratuvarda üretilemeyen mantar kökenli molekül Vertisilin A’yı sentezlemeyi başardı. Bu gelişme, ilaç endüstrisi ve onkoloji alanında çığır açacak nitelikte görülüyor.
ZORLU MOLEKÜLÜN ŞİFRESİ ÇÖZÜLDÜ
Vertisilin A, sahip olduğu 10 halkalı yapı ve hassas atom dizilimi nedeniyle bilim insanlarının yıllardır sentezleyemediği bir bileşikti. MIT’den Prof. Mohammad Movassaghi ve ekibi, yıllar süren metodolojik ilerlemeler sonucunda 16 adımlı özel bir süreçle bu engeli aşmayı başardı. Moleküldeki fazladan iki oksijen atomunun yarattığı kırılganlık, sentezi imkânsız hale getiriyordu. Ancak doğru zamanlama ve tekniklerle bu kimyasal bulmaca çözüldü.
KANSER HÜCRELERİNE KARŞI GÜÇLÜ ETKİ
Sentezlenen bileşikler, Dana-Farber Kanser Enstitüsü’nde yapılan testlerde umut verici sonuçlar verdi. Vertisilin türevlerinin, DNA metilasyonunda rol oynayan EZHIP proteiniyle etkileşime girerek kanser hücrelerini programlanmış ölüme sürüklediği belirlendi. Özellikle N-sülfonillenmiş versiyonların, tedavisi zor olan çocukluk çağı beyin tümörlerinde yüksek başarı gösterdiği açıklandı.
GELECEK ADIMLAR: KLİNİK DENEYLER
Araştırmacılar, doğal molekülün kendisinden ziyade laboratuvarda üretilen ve daha kararlı hale getirilen türevlerin ilaç geliştirme açısından daha uygun olduğunu vurguluyor. Dana-Farber ekibi, önümüzdeki dönemde bu bileşikleri hayvan modellerinde test etmeye hazırlanıyor. Ayrıca, 800’den fazla farklı kanser hücresi hattı üzerinde yapılacak çalışmalarla Vertisilin A’nın diğer kanser türlerine karşı da yeni kapılar aralaması bekleniyor.