Techlosure 
Gökbilimciler, NASA’nın Fermi Gama Işını Uzay Teleskobu tarafından kaydedilen ve tam 7 saat boyunca süren GRB 250702B adlı olağanüstü patlamayı mercek altına aldı. Bu olay, evrende bugüne kadar gözlemlenen en uzun süreli gama ışını patlaması olarak tarihe geçti.
GÜÇLÜ BİR ENERJİ BOŞALIMI
Normalde birkaç dakika içinde sona eren bu tür kozmik patlamalar, Büyük Patlama’dan bu yana evrende görülen en güçlü enerji boşalımları arasında yer alıyor. Ancak GRB 250702B, hem süresi hem de tekrarlayan yapısıyla 15.000’den fazla kaydedilmiş GRB arasında benzersiz bir konuma oturdu.
REKOR KIRAN KOZMİK FENOMEN
George Washington Üniversitesi’nden ve NASA Goddard Uzay Uçuş Merkezi’nden araştırmacı Eliza Neights, keşfin önemini şu sözlerle özetledi:
“Gama ışınlarının ilk dalgası en az 7 saat sürdü. Bu, daha önce gözlenen en uzun patlamanın neredeyse iki katı. Son 50 yılda gördüğümüz hiçbir olaya benzemeyen bir fenomendi.”
Bu olağanüstü gözlem, dünyanın en güçlü teleskoplarının hızla bölgeye odaklanmasını sağladı. Şili’deki VLT, Víctor M. Blanco Teleskobu ve Gemini Gözlemevi, patlamanın Samanyolu’ndan milyarlarca ışık yılı uzaklıktaki bir galakside gerçekleştiğini doğruladı.
ORTA KÜTLELİ KARA DELİK İHTİMALİ
Kuzey Carolina Üniversitesi’nden Jonathan Carney ve ekibi, olayın kaynağına dair üç farklı teori üzerinde çalışıyor. Ancak mevcut veriler, klasik süpernova veya magnetar açıklamalarını geçersiz kılıyor. En güçlü ihtimal, bilim dünyasında “kayıp halka” olarak bilinen orta kütleli kara deliklerin varlığı.
Bu senaryoya göre, Güneş’in 100 ila 100.000 katı kütleye sahip bir kara delik, yakınındaki bir yıldızı yutarak parçaladı. Bu süreçte oluşan gelgit bozunma olayı (TDE), ışık hızına yakın plazma jetleri üreterek çevredeki gaz ve toz bulutuna çarptı ve 7 saat süren bu devasa ışımayı ortaya çıkardı.
KOZMİK ARKEOLOJİNİN YENİ SAYFASI
Araştırmacılar, patlamanın gerçekleştiği galaksinin diğer GRB ev sahibi galaksilere kıyasla daha büyük kütleli olduğunu ve yoğun tozla kaplı olduğunu belirledi. Eğer orta kütleli kara delik senaryosu doğrulanırsa, bu keşif gökbilimcilerin bir yıldızı parçaladıktan sonra plazma jeti üreten bu sınıftaki kara deliği ilk kez doğrudan gözlemlemesi anlamına gelecek.
Carney, çalışmayı şu sözlerle tanımladı:
“Milyarlarca ışık yılı uzakta meydana gelen bir olayın ayrıntılarını yeniden yapılandırıyoruz. Bu, kozmik arkeolojinin en büyüleyici örneklerinden biri.”
Böylece GRB 250702B, yalnızca bir patlama değil; evrenin en gizemli yapılarından biri olan orta kütleli kara deliklerin sırlarını çözmek için eşsiz bir pencere açıyor.
About the Author
