Astronomi Dünyası Şaşkın: Ay’dan Gelen Parçalar Dünya’yı Sarıyor

Yeni bir araştırma, Ay yüzeyine çarparak kopan küçük parçaların kısa süreliğine Dünya etrafında yörüngeye girdiğini ortaya koydu. Teleskoplarla tespit edilmesi zor olsa da bu parçalar geçici uydular, daha doğrusu “mini Ay”lar olarak adlandırılıyor. Bilim insanları, herhangi bir anda ortalama altı mini Ay’ın Dünya yörüngesinde dolanıyor olabileceğini öne sürüyor.

GEÇİCİ MİNİ AY OLUŞUMU

Ay’a çarpan meteorlar, yüzeyden malzeme bulutları fırlatıyor. Bu parçaların çoğu hızlı hareket eden ve genellikle 2 metreden küçük boyutlarda oluyor. Büyük kısmı Güneş’in kütleçekimine kapılarak onun yörüngesine katılsa da bazıları Dünya tarafından geçici olarak yakalanıyor. Yakalanan bu cisimler, dokuz aya kadar Dünya etrafında kalıp sonra tekrar Güneş yörüngesine geri dönüyor.

ÖRNEK MİNİ AYLAR

Kamoʻoalewa: 2016’da Pan-STARRS1 teleskobu tarafından keşfedildi. Yörüngesel dinamik analizler, bu cismin 1–10 milyon yıl önce Ay’dan kopmuş bir parça olabileceğini gösterdi.
2024 PT5: Boyut ve yörünge özellikleri Ay’a benzer olmasıyla dikkat çekti.
2020 CD3: Catalina Sky Survey tarafından gözlemlendi, bin geceden yalnızca ikisinde görünmesine rağmen tekrar izlendiğinde izleme kolaylaştı.

KÖKEN TARTIŞMASI

Önceki çalışmalarda mini Ay’ların Mars–Jüpiter kuşağından geldiği düşünülürken, son simülasyonlar Ay’ın kendi parçalarının da Dünya’ya geçici uydular gönderdiğini işaret ediyor. Hawaii Üniversitesi’nden Robert Jedicke ve ekibinin hesaplamalarına göre uzaya fırlatılan parçaların yaklaşık beşte biri Dünya tarafından yakalanabiliyor. Buna göre aynı anda ortalama 6,5 adet mini Ay’ın yörüngede olması mümkün gözükse de krater büyüklükleri, hız ve sayı belirsizlikleri sonucu kesin rakamdan söz etmek zor.

GÖZLEM ZORLUKLARI

Mini Ay’lar otomobil büyüklüğünde olduğundan küçük ve soluk kalıyor.
Yörüngeye yaklaştıklarında parlaklık artsa da yüksek hızları nedeniyle görüntülerde iz bırakıyorlar.
Mevcut algoritmalar bu izleri ayırt etmekte zorluk çekiyor.
Sınırlı gözlem verisi, yeni keşiflerin önünü tıkıyor.

Bilim insanları, daha hassas izleme teknikleri ve gelişmiş algoritmalarla mini Ay’ları düzenli olarak tespit etmeyi hedefliyor. Bu sayede hem Ay’ın çarpma geçmişine hem de Dünya–Güneş sisteminin dinamik ilişkilerine dair birçok bilinmeyen gün yüzüne çıkacak.