2 Temmuz’da NASA’nın Fermi Gamma-ray Uzay Teleskobu tarafından tespit edilen GRB 250702B, kayıtlardaki en uzun ve en garip gama ışını patlamalarından biri olarak kayda geçti; patlama toplamda yaklaşık yedi saat sürdü ve kaynak birkaç kez tekrar sinyal verdi.
OLAĞANDIŞI ÖZELLİKLER
- Süre: Tipik GRB’ler saniyeler veya dakikalar alırken GRB 250702B yedi saat boyunca aktif kaldı.
- Tekrarlama: Aynı kaynaktan birden fazla gama ışını dalgası geldiği gözlemlendi; bu, klasik tek seferlik yok oluş senaryolarıyla çelişiyor.
- Uzaklık ve güç: Ölçümler kaynağın milyarlarca ışık yılı uzakta olduğunu gösteriyor, bu da gözlemlenen enerjinin olağanüstü olduğunu doğruluyor.
ÖNE ÇIKAN AÇIKLAMA: YILDIZIN KARA DELİĞİ YUTMASI SENARYOSU
Liverpool John Moores Üniversitesi’nden bir ekip, bu olay için sıra dışı bir model önerdi: yörüngedeki küçük bir kara delik, yıldızın genişlemiş dış katmanlarına girip yavaşlayarak çekirdeğe doğru spiralle iniyor; çekirdeğe ulaştığında içten beslenerek güçlü relativistik jetler üretiyor ve uzun süreli gama ışını yayımı sağlıyor. Bu içten yıkım süreci kara deliğin yıldız içinde yavaş ilerlemesi nedeniyle saatler süren enerji salınımını açıklayabilir.
DİĞER DEĞERLENDİRİLEN SENARYOLAR
Bilim insanları temkinli davranıyor ve alternatif açıklamaları da inceliyor; değerlendirilen seçenekler arasında yıldızın kendi kütlesi altında çökmesi ve orta büyüklükte bir kara delik tarafından parçalanma bulunuyor, ancak şu ana kadar bu modeller gözlemlenen tekrar eden dalgalar ve uzun süreli enerji yayılımını GRB 250702B kadar net biçimde açıklayamıyor.
NEDEN ÖNEMLİ?
Eğer yıldızın içinde bir kara deliğin yavaşça ilerleyip onu “içten yemesi” doğrulanırsa, bu sadece yeni bir astrofizik olayı değil; aynı zamanda yıldız ölümü süreçlerine dair bilinen sınıflandırmaların genişletilmesi anlamına gelecek ve gama ışını patlamalarıyla ilgili modellerin yeniden değerlendirilmesini zorunlu kılacaktır.