Zamana Karşı Yarış: Dünya Dönüşte Vites Yükseltti

Günler kısalıyor denince genellikle mevsimler akla gelir. Ancak 2020’den bu yana Dünya, atom saatlerinin ölçümlerine göre beklenenden daha hızlı dönüyor. Bazı günler 24 saati değil, milisaniyelerle daha kısa bir süreyi kapsıyor. Bu küçük farklar, gezegenimizin derin dinamikleri hakkında değerli ipuçları sunuyor.

TARİHİN EN KISA GÜNLERİ

2020’den bu yana “LOD” (Length of Day) rekorları peş peşe kırıldı. Klasik 86.400 saniyelik gün süresine göre sapmalar milisaniyeler mertebesinde:

Yıl	Tarih	Gün Uzunluğu Sapması
2020	19 Temmuz	–1,47 ms
2021	9 Temmuz	–1,47 ms
2022	30 Haziran	–1,59 ms
2023	16 Temmuz	–1,31 ms
2024	5 Temmuz	–1,66 ms (rekor)

Bu milisaniyelik farklılıklar kulağa küçük geliyor, ancak bir göz kırpma süresi bu sapmaların yaklaşık 100 katı uzunluğunda.

AY’IN KONUMU BİLE ETKİLENİYOR

2025’te en kısa gün olabilecek tarihler:

9 Temmuz
22 Temmuz
5 Ağustos

Bu tarihlerde Ay, Dünya’nın ekvator düzleminden en uzak konumda oluyor. Ay’ın yerçekimi, okyanus dalgalarıyla etkileşerek gezegenin dönüşünü mikroskobik düzeyde hızlandırıyor veya yavaşlatıyor.

DÜNYA NEDEN HIZLANIYOR?

Klasik beklenti, kütle kayıpları ve gelgit sürtünmeleri nedeniyle Dünya’nın dönüşünün yavaşlaması yönündeydi. Oysa son yıllarda durum tersine döndü. Uzman Jones’a göre başlıca etkenler:

Dünya çekirdeğindeki akışkan dinamikler
Okyanuslarla Ay etkileşimleri
Atmosferdeki basınç ve rüzgâr değişimleri

Her biri dönme hızında milisaniyelik oynamalara yol açıyor.

4 MİLYAR YIL ÖNCE GÜNLER 6–14 SAATTİ

Gezegenimiz çok gençken, bir gün yalnızca 6 ila 14 saat sürüyordu. Bunun en olası nedeni, erken dönemdeki dev çarpışmaların Dünya’nın açısal momentumunu artırmasıydı.

2025’İN EN KISA GÜNÜ VE SONRASI

Modellemeler, 5 Ağustos 2025’te LOD’nin yaklaşık –1,51 ms’ye inebileceğini gösteriyor. Fakat birtakım bilimsel öngörüler, bu hızlanmanın geçici olduğunu, en yakın yıllarda Dünya’nın dönüş hızının yeniden yavaşlamaya dönebileceğini işaret ediyor.

Bu minik zaman sapmaları, gezegenimizin iç yapısı, çekirdek hareketleri ve iklim-kütle etkileşimleri hakkında benzersiz bilgiler sağlıyor. Aynı zamanda atom saati ölçümlerinin hassasiyetini ve uluslararası zaman standartlarının dinamik doğasını da gözler önüne seriyor.