Antik Meteorit, 4,5 Milyar Yıl Önce Var Olmuş Unutulmuş Bir Gezegenin İzini Sürüyor

Sahra Çölü’nün kavurucu kumları arasında keşfedilen NWA 12774 adlı nadir bir göktaşı, Güneş Sistemi’nin en erken dönemlerine ait gizemli bir hikâyeyi gün yüzüne çıkarıyor. Bu meteorit, yalnızca bir taş parçası değil; 4,5 milyar yıl önce Güneş’in etrafında dönen, artık var olmayan bir gezegenin sessiz tanığı. Bilim insanları, bu göktaşının kimyasal yapısının, kayıp bir proto-gezegenin iç katmanlarından kopup geldiğini ve o dönemdeki gezegen oluşum süreçlerine dair doğrudan kanıt sunduğunu belirtiyor.

KAYIP PROTOGEZEGENİN İZLERİ

Colorado Üniversitesi’nden araştırmacılar, NWA 12774’ün angrit adı verilen son derece eski bir volkanik kaya türüne ait olduğunu keşfetti. Angritler, Güneş Sistemi’nin doğumundan yalnızca birkaç milyon yıl sonra oluşmuş, bilinen en eski volkanik kayalardan biri. Bu taşlar, erken gezegenlerin iç yapısını anlamada adeta bir zaman kapsülü görevi görüyor. Ancak NWA 12774’ün bileşimi, Dünya ve Mars gibi kayalık gezegenlerden belirgin biçimde farklı: neredeyse hiç silika içermiyor, bu da onun tamamen farklı bir jeolojik evrim geçirdiğini gösteriyor.

DERİNLERDEKİ BASINÇ SIRRI

Araştırmacılar, meteoritin içinde yüksek alüminyum içeriğine sahip klinopiroksen minerali buldu. Bu mineralin oluşabilmesi için gereken basınç, en az 17,5 kilobar olarak hesaplandı ve bu, Dünya’nın en derin noktası olan Mariana Çukuru’ndaki basıncın yaklaşık on yedi katı. Böylesine yüksek bir basınç, yalnızca büyük bir gezegenin derinliklerinde oluşabilir. Bu bulgu, NWA 12774’ün küçük bir asteroitten değil, en az 1.000 kilometre yarıçaplı bir gezegenimsi cisimden kopup geldiğini güçlü biçimde ortaya koyuyor.

AY KADAR BÜYÜK BİR DÜNYA

Kristallerin keskin kenarları ve mineral desenleri, bu gezegenimsi cismin yüzeye yakın bölgelerinde hızlı soğuma süreçleri yaşandığını gösteriyor. Bu da, kayıp dünyanın 1.800 kilometreyi aşan bir yarıçapa sahip olabileceğini ve büyüklük bakımından Ay’a, hatta Mars’a yaklaşmış olabileceğini düşündürüyor. Bu antik gezegen, Güneş Sistemi’nin gençlik döneminde var olmuş, ardından başka bir gök cismiyle çarpışarak yok olmuş olabilir. Onun kalıntıları, bugün Dünya’ya düşen bu meteoritin içinde yaşamaya devam ediyor.

GEZEGENLERİN EVRİMİNDE YENİ BİR SAYFA

Bilim insanları, bu antik dünyanın parçalanmasının, Güneş Sistemi’nin sonraki evriminde önemli bir rol oynamış olabileceğini öne sürüyor. Belki de bu çarpışmanın kalıntıları, Dünya’nın veya Mars’ın oluşumuna katkı sağladı. Bu keşif, erken gezegenlerin birbirinden tamamen farklı kimyasal yollarla evrimleştiğini ve Güneş Sistemi’nin tarihinin düşündüğümüzden çok daha karmaşık olduğunu gösteriyor. Her yeni meteorit, evrenin ilk dönemlerine açılan bir pencere gibi; NWA 12774 ise bu pencereden görülen en eski, en gizemli manzaralardan biri.

KOZMİK HAFIZANIN TAŞLAŞMIŞ PARÇASI

Bu göktaşı, yalnızca bilimsel bir bulgu değil, aynı zamanda kozmik bir hatıradır. 4,5 milyar yıl önce var olmuş bir dünyanın sessiz yankısını taşıyor. Her atomu, Güneş Sistemi’nin doğum sancılarından izler barındırıyor. Bilim insanları için bu taş, evrenin unutulmuş bir sayfasını yeniden okumak anlamına geliyor — bir zamanlar var olmuş, sonra yok olmuş bir gezegenin hikâyesini.