Techlosure 
Cardiff Üniversitesi’nden astrofizikçiler, evrenin en büyük kara deliklerinin doğrudan yıldız çöküşlerinden değil, tekrarlayan birleşme zincirlerinden doğduğunu ortaya koydu. Bu bulgu, kara deliklerin evrimini anlamada devrim niteliğinde bir adım olarak değerlendiriliyor. Araştırma ekibi, LIGO–Virgo–KAGRA yerçekimi dalgası gözlemevlerinden elde edilen verileri analiz ederek 153 güvenilir kara delik birleşmesi tespit etti. Bu birleşmelerin bir kısmı, “ikinci nesil” kara delikler olarak adlandırılan ve daha önce birleşmiş kara deliklerin yeniden çarpışmasıyla oluşan devasa cisimleri işaret ediyor.
KALABALIK YILDIZ KÜMELERİ KARA DELİK FABRİKASI
Araştırmaya göre bu canavar kara delikler, aşırı yoğun yıldız kümelerinde meydana gelen ardışık birleşmelerle büyüyor. Bu kümeler, adeta kara deliklerin “doğumhaneleri” gibi işliyor. Örneğin, yaklaşık 28.000 ışık yılı uzaklıktaki M80 kümesi, yüz binlerce yıldızın sıkı bir şekilde paketlendiği bir ortam sunuyor. Bu tür bölgelerde kara delikler birbirine yaklaşarak defalarca birleşiyor, her çarpışmada kütlelerini artırıyor ve sonunda “canavar kara delik” olarak adlandırılan devasa yapılara dönüşüyor. Bu süreç, evrenin erken dönemlerinde galaksilerin merkezinde yer alan süper kütleli kara deliklerin nasıl oluştuğuna dair güçlü bir ipucu sağlıyor.
YERÇEKİMİ DALGALARI KARA DELİKLERİN EVRİMİNİ GÖSTERİYOR
Cardiff Üniversitesi’nden Dr. Fabio Antonini, yerçekimi dalgası astronomisinin artık sadece birleşmeleri saymakla kalmadığını, kara deliklerin nasıl ve nerede büyüdüğünü anlamamıza olanak tanıdığını belirtiyor. Araştırmacılar, düşük kütleli kara deliklerin yavaş döndüğünü, yüksek kütleli olanların ise rastgele yönlerde hızla döndüğünü keşfetti. Bu, yoğun yıldız kümelerinde tekrarlayan birleşmelerin izini taşıyan belirgin bir imza olarak değerlendiriliyor. Yerçekimi dalgalarının frekans desenleri, kara deliklerin geçmiş birleşme öykülerini adeta bir “kozmik DNA” gibi ortaya çıkarıyor.
KARA DELİK KÜTLE ARALIĞINDA GİZEMLİ “YASAK BÖLGE”
Çalışma, astrofizikçilerin uzun süredir tahmin ettiği “kütle boşluğu” (mass gap) teorisini de güçlendirdi. Bu teoriye göre, belirli bir kütle aralığındaki yıldızlar patlayarak yok olur ve kara delik oluşturamaz. Araştırmacılar, Güneş’in yaklaşık 45 katı kütleye sahip kara deliklerin bu yasak bölgede yer aldığını belirledi. Bu bulgu, kara deliklerin yalnızca yıldız çöküşüyle değil, önceden birleşmiş kara deliklerin yeniden birleşmesiyle oluştuğunu gösteriyor. Böylece evrende gözlemlenen “ara kütleli kara delikler”in kökeni açıklığa kavuşuyor.
NÜKLEER FİZİK İÇİN YENİ BİR PENCERE
Ekip, bu kütle geçişini kullanarak helium yanması sırasında gerçekleşen nükleer reaksiyonları incelemeye başladı. Bu reaksiyonlar, yıldızların yaşam döngüsünde kritik rol oynuyor ve kara deliklerin doğum eşiğini belirliyor. Gelecekteki yerçekimi dalgası gözlemleri, yıldız çekirdeklerinde gerçekleşen bu reaksiyonlar hakkında doğrudan bilgi sağlayabilir. Böylece kara delik araştırmaları, yalnızca kozmik ölçekte değil, atom altı düzeyde de evrenin sırlarını çözmeye katkı sunacak.
EVRENİN KARANLIK DOKUSU
Bu keşif, evrenin en büyük kara deliklerinin yıldızların ölümünden değil, yıldız kümelerindeki kozmik danslardan doğduğunu gösteriyor. Her birleşme, evrenin karanlık dokusuna yeni bir iz bırakıyor. Yerçekimi dalgaları sayesinde artık kara deliklerin yaşam döngüsünü izleyebiliyor, evrenin en karanlık köşelerinde bile büyümenin izlerini görebiliyoruz.
About the Author
