Techlosure 
Louisiana’daki LIGO gözlemevi, evrenin uzak köşelerinden gelen olağan dışı bir yerçekimi dalgası sinyali yakaladı. Bu sinyal, bugüne kadar gözlemlenen klasik kara delik birleşmelerinden farklı özellikler taşıyor. Dalga formundaki bu sıra dışı imza, bilim insanlarını uzun süredir teorileştirilen ancak kanıtlanamayan bir ihtimal üzerine yönlendirdi: ilkel kara delikler.
İLKSEL KARA DELİK NEDİR?
İlksel kara delikler, Büyük Patlama’nın hemen ardından evrenin yoğun enerji dalgalanmaları sırasında oluştuğu düşünülen nesneler. Çöken yıldızlardan doğan kara deliklerden farklı olarak, çok küçük kütlelerden milyarlarca güneş kütlesine kadar geniş bir yelpazede var olabilirler. Eğer gerçekten mevcutlarsa, evrenin %85’ini oluşturan karanlık maddeyi açıklayabilecek potansiyele sahipler. Bu nedenle, onların varlığı yalnızca kozmolojide değil, modern fiziğin en büyük gizemlerinden birinde devrim yaratabilir.
MIAMI ÜNİVERSİTESİNİN ARAŞTIRMASI
Miami Üniversitesi’nden Nico Cappelluti ve Alberto Magaraggia, LIGO’nun yakaladığı sinyali detaylı biçimde analiz etti. Bulgular, bu sinyalin klasik kara delik birleşmelerinden ziyade ilkel kara deliklerin çarpışmasıyla açıklanabileceğini ortaya koyuyor. Araştırmacılar, bu tür kara deliklerin evrende nadir olduğunu ancak varlıklarının karanlık madde gizemini çözebileceğini belirtiyor. Kesin kanıt için yıllar sürecek gözlemler gerekse de, bu çalışma evrenin en ulaşılmaz nesnelerinden birine dair ilk somut ipucu olarak değerlendiriliyor.
“KESİN KANIT” KABUL EDİLEBİLİR
Sinyalin doğası hâlâ tartışmalı. Bazı uzmanlar bunun yalnızca dedektörlerdeki gürültü olabileceğini öne sürerken, diğerleri sinyalin istatistiksel olarak anlamlı olduğunu savunuyor. Eğer benzer sinyaller tekrar tespit edilirse, bu durum “kesin kanıt” olarak kabul edilebilir. Böyle bir doğrulama, kozmolojide yeni bir çağın başlangıcı anlamına gelecek.
KARANLIK MADDEYİ AÇIKLAYABİLİR
İlkel kara delik fikri ilk kez Sovyet bilim insanları Zeldovich ve Novikov tarafından ortaya atılmış, daha sonra Stephen Hawking tarafından geliştirilmişti. Hawking, bu nesnelerin radyasyon yayabileceğini ve karanlık maddeyi açıklayabileceğini öne sürmüştü. Bu teori, onlarca yıl boyunca yalnızca matematiksel modellerde varlığını sürdürdü. LIGO’nun tespiti ise bu uzun süredir tartışılan hipotezi gözlemsel bir zemine taşıyan ilk adım olabilir.
EVRENİN ERKEN DÖNEMİNDEN GELEN SİNYALLER
LIGO’nun planlanan yükseltmeleri ve 2035’te fırlatılacak LISA uzay gözlemevi, evrenin erken dönemlerinden gelen dalgaları daha hassas şekilde yakalayabilecek. Bu yeni nesil gözlemler, ilkel kara delik teorisini doğrulama şansını artıracak. Eğer bu nesneler gerçekten var ise, yalnızca karanlık maddeyi değil, evrenin ilk saniyelerindeki dinamikleri de anlamamıza yardımcı olacak.
About the Author
